Artykuły
  • Register

10 lat temu w Kostiuchnówce, gdzie już od końca lat 90. odbywały się obozy harcerskie, w miejscu starej szkoły powstało Centrum Dialogu.

«W tym wyjątkowym sierpniowym czasie Kostiuchnówkа przyciąga nas wszystkich i myślę, że dalej tak będzie» – powiedział hm. Jarosław Górecki, dyrektor Centrum Dialogu Kostiuchnówka, inaugurując obchody Jubileuszu 10-lecia Centrum, a także obchody 105. rocznicy bitwy pod Kostiuchnówką i 23. edycji Harcerskiej Służby Pamięci na Wschodzie. Uroczystości odbyły się 21 sierpnia w Polskim Lasku pod Kostiuchnówką.

W ostatnim czasie pandemia stoi na przeszkodzie licznemu gromadzeniu się harcerzy i gości Centrum Dialogu w Kostiuchnówce. W zeszłym roku sierpniowe uroczystości odbyły się w kameralnej atmosferze, natomiast w tym udało się zgromadzić trochę liczniejsze grono uczestników.

Do Polskiego Lasku przybyli: przewodniczący Maniewickiej Zjednoczonej Terytorialnej Hromady Oleksandr Hawryluk wspólnie z sekretarzem Maniewickiej Sełyszcznej Rady Wołodymyrem Czerczykiem, naczelnik ZHP hm. Grzegorz Woźniak z delegacją z Głównej Kwatery ZHP oraz z Komendy Chorągwi Łódzkiej ZHP, delegacje Muzeum Józefa Piłsudskiego, województwa łódzkiego na czele z Jolantą Chełmińską, Straży Granicznej z Dołhobyczowa, Szkoły Podstawowej nr 36 im. Zenona Wasilewskiego w Łodzi, Fundacji Centrum Dialogu Kostiuchnówka, Towarzystwa Rodzin Kresowych, a także rodzice uczestników harcerskiego obozu.

Zgromadzonych w imieniu Konsula Generalnego RP w Łucku Sławomira Misiaka powitał attaché Konsulatu Generalnego RP w Łucku Piotr Urbanowicz: «Przywracanie pamięci historycznej to jedno z najważniejszych zadań polskiej służby dyplomatycznej i konsularnej na całym świecie. Sama pamięć historyczna bez dialogu, bez pracy i bez pielęgnacji nie wystarcza do wyciągania lekcji z historii. Ten dialog współtworzy oraz inspiruje do niego Centrum Dialogu w Kostiuchnówce. Serce rośnie, kiedy możemy tę naszą misję pełnić z takimi partnerami».

Kostiuchnowka obchody 2021 13

Na uczestników uroczystości czekał apel harcerski, w którym wzięli udział harcerze Chorągwi Łódzkiej ZHP, Harcerskiego Hufca «Wołyń», a także płastuni z Rówieńskiego Okręgu Narodowej Organizacji Ukrainy «Płast», msza święta oraz spotkanie w kręgu przyjaciół. Dzielono się wspomnieniami o obozach harcerskich w Kostiuchnówce, odnawianiu cmentarzy, otwarciu Centrum Dialogu oraz o trudnych dla ośrodka czasach pandemii. Uroczystość stała się także szczególną okazją do rozmów o początkach polsko-ukraińskiej współpracy oraz o przyszłych wspólnych projektach.

Kostiuchnowka obchody 2021 8

Kostiuchnowka obchody 2021 11

Modlitwa w intencji poległych za Ojczyznę

Bp Witalij Skomarowski, ordynariusz diecezji łuckiej, wspólnie z proboszczami Jarosławem Piastą z Sarn oraz Andrzejem Kwiczalą z Maniewicz odprawił mszę świętą w intencji poległych za Ojczyznę.

«Modlimy się dzisiaj za tych, którzy oddali swoje życie w obronie Ojczyzny – i w tej już odległej wojnie ponad 100 lat temu, i w tych wojnach współczesnych, w tym za żołnierzy, którzy dziś giną na wschodzie w obronie Ukrainy» – powiedział bp Witalij Skomarowski. Przybliżył zgromadzonym także postać papieża Piusa X, który na początku XX wieku mówił o przedwojennych nastrojach, a następnie z wielkim bólem przeżył początek I wojny światowej.

«Wojna jest okropna. To, co przeżywamy teraz na Ukrainie, pozbawia nas złudzeń. Jej dramat pokazują nie tylko osierocone rodziny i dzieci oraz groby, w których pochowani są młodzi ludzie, ale także żołnierze wracający z wojny może zdrowi na ciele, ale niemogący odnaleźć się w życiu, w którym nie ma strzałów i nocnych pobudek» – podkreślił biskup. Zaznaczył, że ks. Jarosław Piasta, współprowadzący mszę, jest członkiem Chrześcijańskiej Służby Ratunku i jeździ na wschód Ukrainy, aby nieść tam posługę kapłańską.

Temat wojny na wschodzie Ukrainy i ukraińskich żołnierzy poległych w obronie Ojczyzny był poruszany przez wielu mówców. Jarosław Górecki przedstawił zgromadzonym obecnych na uroczystości współzałożyciela agencji AG Event Ihora Hoszowskiego oraz Wołodymyra Antoniuka z Pierwszej Kompanii Budowlanej Weteranów z Równego, którzy wspierają żołnierzy powracających z wojny, oraz Wołodymyra Czerczyka z Maniewicz znanego z bohaterskiego czynu: w 2014 r. uratował życie 22 żołnierzom, wyprowadzając ich z Kotła Iłowajskiego.

Kostiuchnowka obchody 2021 9

Kostiuchnowka obchody 2021 10

Rodzina Kostiuchnowska

Liczne grono osób przybywających do Centrum Dialogu już od dawna nazywane jest Rodziną Kostiuchnowską. Szczególną jej część stanowią oczywiście harcerze, opiekujący się polskimi miejscami pamięci. Wielu z nich na zawsze pozostaje związanych z Kostiuchnówką, jak np. Łukasz Suska z Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. Kiedyś przyjeżdżał tu jako uczestnik obozów harcerskich, obecnie – jako pracownik Muzeum opiekuje się Salą Tradycji w Centrum Dialogu.

Małgorzata Górecka, dyrektor Szkoły Podstawowej nr 36 im. Zenona Wasilewskiego w Łodzi, a prywatnie żona komendanta harcerskich obozów Jarosława Góreckiego, przyjeżdżała na Wołyń od samego początku. Nie raz była dla harcerzy mamą, lekarką i kucharką: «Całe życie obozowe toczyło się tutaj, w Polskim Lasku. Centrum Dialogu Kostiuchnówka było jeszcze szkołą, niektórzy z was dorastali na moich oczach». Zdradziła, że często sama nie wierzyła w szybkie odnowienie i otworzenie kolejnego cmentarza. Zaznaczyła, że to właśnie dzięki ciężkiej i oddanej pracy harcerzy udało się odnaleźć i odrestaurować cmentarze legionowe na Wołyniu.

Kostiuchnowka obchody 2021 17

Każdy uczestnik tegorocznego obozu harcerskiego został wyróżniony i usłyszał słowa podziękowania za służbę od obecnego na uroczystościach naczelnika ZHP Grzegorza Woźniaka.

Kostiuchnowka obchody 2021 16

Platforma do współpracy

«Jak powiedzieli mi, że chcą zbudować Centrum, to wydawało mi się to nieprawdopodobne. Potrafiłam ocenić, jaki to jest ogrom prac do zrealizowania» – powiedziała Jolanta Chełmińska, związana z Kostiuchnówką od 2008 r. «Mimo wielkich obaw próbowaliśmy dotrzeć do władz i sponsorów, którzy mogli nas wspomóc, i w 2011 r., w ciągu trzech lat od pomysłu do realizacji, powstało Centrum. Udało się – dzięki ogromowi zaangażowanych instytucji oraz determinacji Jarosława Góreckiego i współpracujących z nim harcerzy».

Kostiuchnowka obchody 2021 18

«To miała być platforma do współpracy, do dialogu między Polakami a Ukraińcami. Myślę, że to się udało. Przed pandemią przyjeżdżało tu wiele grup, odbywało się sporo konferencji. Po agresji Rosji na Ukrainę również zostały przyjęte na kolonie dzieci z tych rodzin, w których ojcowie poszli na wojnę. Działamy przy dużym wsparciu ukraińskich władz» – zaznaczyła Jolanta Chełmińska.

«W ciągu 23 lat Kostiuchnówkę i rejon maniewicki odwiedziło dużo polskich delegacji, dzieci co roku jeździły na kolonie do Polski. «Kiedy Polacy tu przyjeżdżają, mieszkańcy wsi traktują ich jako swoich, wszyscy się znają» – powiedział Oleksandr Hawryluk, przewodniczący Maniewickiej Terytorialnej Hromady, dzięki któremu tak naprawdę wszystko się zaczęło. To właśnie on – wówczas dyrektor szkoły w Kostiuchnówce – wysłał do Polski alarmujący list, że tu w zapomnienie popada niezwykle ważne dla Polaków miejsce.

Ten list trafił w ręce Władysława Barańskiego, nauczyciela ze Zgierza, który przyjechał tu jako pierwszy z historykami i inżynierami. «Następnie do sprawy dołączył Jarosław Górecki z harcerzami. Dziś polscy harcerze, mieszkańcy Kostiuchnówki i leśnicy pracują wspólnie na Polskiej Górze. Natomiast 24 sierpnia, w Dniu Niezależności Ukrainy, Maniewicka Hromada podpisze umowę partnerską z miastem Zgierz» – zaznaczył Oleksandr Hawryluk.

Kostiuchnowka obchody 2021 14

Ostatnio współpraca zaowocowała na jeszcze jednej płaszczyźnie – w zeszłym roku została podpisana umowa o współdziałaniu Chorągwi Łódzkiej ZHP, Harcerskiego Hufca «Wołyń» oraz Rówieńskiego Okręgu Narodowej Organizacji Skautowskiej Ukrainy «Płast».

Kostiuchnowka obchody 2021 4

Dokument przewiduje udział we wspólnych akcjach, m.in. w porządkowaniu cmentarzy, co było szczególnie ważne w zeszłym roku, kiedy zamknięto granice. Wówczas na Ukrainie za robotę zabrali się płastuni z Równego wspólnie z harcerzami Hufca «Wołyń», a w Polsce polscy harcerze oraz funkcjonariusze Straży Granicznej zorganizowali akcję porządkowania kilkunastu ukraińskich cmentarzy.

«Taka współpraca pomiędzy płastunami i harcerzami jest czymś wyjątkowym» – uważa o. Witalij Porowczuk, kapelan Rówieńskiej Stanicy «Płastu».

Droga do Kostiuchnówki

«Najważniejszym osiągnięciem tych 23 lat, czyli rozpoczęcia od zera, jest kilkadziesiąt odnowionych miejsc pamięci, wybudowane centrum Dialogu, nawiązanie współpracy pomiędzy młodymi ludźmi, szkołami, miastami oraz województwami. «Bardzo dużo osób z tego korzysta. Przede wszystkim mieszkańcy Kostiuchnówki jako nasi najbliżsi przyjaciele, ale również pełne autobusy uczniów ze szkół partnerskich z Polski, różne środowiska, które tu przyjeżdżają» – podsumował Jarosław Górecki.

W Centrum zatrzymują się grupy przyjeżdżające tu na wycieczkę. W zeszłym roku w związku z pandemią nie mogły tu przyjechać, przez co Centrum borykało się z trudnościami, ale za to latem udało się przybyć tu harcerzom. Uporządkowali wówczas około 60 miejsc pamięci.

«Dużo organizacji opiekujących się tymi miejscami, które nie mogły przyjechać, dzwoniły do nas. Harcerze nie pominęli żadnego takiego telefonu» – podkreśla Jarosław Górecki. W tym roku także udało się zorganizować obóz harcerski oraz kolonie zuchowe.

Powstanie Centrum stworzyło we wsi dodatkowe możliwości zatrudnienia. «Pracuję tu od czterech lat» – mówi kucharka Ołena, zaznacza, że dzięki temu nie musi szukać pracy za granicą. Obecnie w Centrum pracuje około 10 osób: stróże, kuchnia, sprzątaczki, obsługa księgowa, elektryk» – mówi Jarosław Górecki. Zaznacza, że część z nich to stali pracownicy, pozostali są zapraszani do współpracy przy okazji, jeśli jest organizowane większe wydarzenie.

«Sztandarowym dziełem naszej wspólnej roboty jest chyba droga do Kostiuchnówki, wcześniej tragiczna, a teraz na poziomie europejskim» – podkreślił Jarosław Górecki. – «Mogę powiedzieć, że minimalnie, ale do tego tematu przyłożyliśmy się. Teraz to jest okno na świat, bo szybciej można dotrzeć na trasę kijowsko-warszawską lub do Maniewicz».

Kostiuchnowka obchody 2021 1

Kostiuchnowka obchody 2021 2

Kostiuchnowka obchody 2021 3

Kostiuchnowka obchody 2021 5

Kostiuchnowka obchody 2021 6

Kostiuchnowka obchody 2021 7

Kostiuchnowka obchody 2021 12

Kostiuchnowka obchody 2021 19

Kostiuchnowka obchody 2021 20

Kostiuchnowka obchody 2021 21

Kostiuchnowka obchody 2021 22

Kostiuchnowka obchody 2021 23

Kostiuchnowka obchody 2021 24

Kostiuchnowka obchody 2021 25

Kostiuchnowka obchody 2021 26

Kostiuchnowka obchody 2021 27

Tekst i zdjęcia: Natalia DENYSIUK

CZYTAJ TAKŻE:

TU RODZIŁA SIĘ NIEPODLEGŁOŚĆ: W KOSTIUCHNÓWCE ODBYŁY SIĘ UROCZYSTOŚCI JUBILEUSZOWE