Artykuły
  • Register

W Łucku miała miejsce uroczystość ku czci ofiar rozstrzelanych w łuckim getcie. W tym roku po raz pierwszy odbyła się ona w wielkiej synagodze chóralnej.

Informacja historyczna przygotowana przez moderatorkę wydarzenia Marię Pyłypczuk przypomniała zgromadzonym, że w dniach od 6 do 10 miesiąca Elul 5702 r., czyli według kalendarza gregoriańskiego od 19 do 23 sierpnia 1942 r., Niemcy dokonali masakry mieszkańców łuckiego getta. W tym samym czasie hitlerowcy wysadzili w powietrze synagogę i zburzyli prawie wszystkie żydowskie budynki w mieście. Warto pamiętać, że w międzywojennym Łucku Żydzi stanowili ponad połowę ludności i posiadali w mieście trzy sztetle. Kiedy przyszli Niemcy, spędzili wszystkich Żydów do getta, które powstało na Starym Mieście. Getto istniało nieco ponad rok. Według różnych szacunków zginęło w nim od 17 do 26 tysięcy osób. Egzekucje odbywały się głównie w uroczysku Pryczyszczyzna, gdzie obecnie znajduje się pomnik.

sinagoga 7

sinagoga 0

sinagoga 11

sinagoga 14

Podczas ceremonii zostały odczytane nazwiska zamordowanych – oczywiście nie wszystkie, bo większość nazwisk ofiar nadal pozostaje nieznana.

Prezes zarządu żydowskiej wspólnoty ortodoksyjnej, Mosze Meir Matusowski, zadął w rytualny róg czyli szofar. Tradycyjnie na tym rogu dmie się w miesiącu Elul, który przygotowuje wyznawców judaizmu do Rosz ha-Szana. To święto jest nie tylko początkiem Nowego Roku, ale także Dniem Sądu, w którym Wszechmogący osądza osobę i określa jej przeznaczenie na następny rok. Dźwięk szofaru budzi ludzi z duchowej drzemki i wzywa do pokuty. Zgromadzeni upamiętnili ofiary słowami «Szema Jisrael» («Słuchaj, Izraelu») – najważniejszej modlitwy dla wyznawcy judaizmu, która towarzyszy mu przez całe życie.

sinagoga 8

sinagoga 5

O Holokauście w Łucku opowiedziała dr Oksana Suszczuk, a uczestnicy uroczystości przeczytali udokumentowane wspomnienia świadków tamtych strasznych wydarzeń. Szczególne wrażenie wywarło wideo udostępnione przez Instytut Yad Vashem, w którym Żydówka z Łucka, która cudem przeżyła egzekucję, opowiada o swoich przeżyciach.

sinagoga 15

sinagoga 9

Oprócz społeczności żydowskiej w wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele miejscowych władz oraz mieszkańcy Łucka.

sinagoga 17

sinagoga 10

sinagoga 12

sinagoga 13

sinagoga 16

Uroczystość po raz pierwszy odbyła się we wnętrzu wielkiej synagogi chóralnej. Wcześniej przez kilka lat odbywała się pod jej murami. Zbudowana w połowie XVII w. na miejscu, jak sądzą historycy, poprzedniej świątyni, synagoga funkcjonowała do 1942 r., kiedy to została wysadzona w powietrze przez hitlerowców. Po wojnie budynek wyremontowano, a w 1981 r. urządzono w nim kompleks sportowy «Dynamo». Jeszcze do niedawna w murach synagogi mieściła się dziecięco-młodzieżowa szkoła sportowa.

sinagoga 18

sinagoga 6

Chociaż budynek ma status pomnika o znaczeniu państwowym i powinien być chroniony, jego stan jest opłakany. 27 maja 2021 r. synagoga została oficjalnie przekazana przez Wołyńską Obwodową Administrację Państwową na użytek Łuckiej Żydowskiej Gminy Religijnej Ha Ba D-Lubawiczi. Dwa tygodnie temu na drzwiach synagogi pojawiła się pierwsza mezuza – zwój z fragmentem «Szema Jisrael», co potwierdza, że od teraz ten budynek jest znowu żydowskim domem modlitwy.

sinagoga 2

sinagoga 3

sinagoga 4

Pytana o plany odnośnie budynku Hanna Matusowska, członkini zarządu Gminy, powiedziała: «To jest synagoga. Nie mamy wyboru, będziemy ją odnawiać. Jeśli wolą Bożą jest, abyśmy my, Żydzi, tu zostali, aby ten budynek został nam zwrócony i by znów stał się synagogą, On pomoże nam znaleźć zarówno sponsorów, jak i fundusze. Wszystko będzie dobrze. Wyremontujemy naszą synagogę».

sinagoga 19

Tekst i zdjęcia: Anatol OLICH