Artykuły
  • Register

W 2011 r. siedziba Narodowego Uniwersytetu im. Jurija Fedkowicza w Czerniowcach, dawny pałac prawosławnych metropolitów Bukowiny i Dalmacji, została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Jest to obecnie ostatni ukraiński zabytek na tej Liście. Była rezydencja prawosławnych metropolitów Bukowiny i Dalmacji w Czerniowcach, powstała w latach 1864-1882 według projektu czeskiego architekta Józefa Hlavki. Składa się ona z trzech budynków zwieńczonych kopułami, które zamykają wewnętrzny dziedziniec. Do zespołu budowli byłej rezydencji należą komnaty metropolity, urzędy metropolitalne, seminarium duchowe i cerkiew seminaryjna pod wyzwaniem Świętych Bazylego Wielkiego, Jerzego Teologa i Jana Złotoustego. Przed rezydencją założony został park, na terenie którego znajdowały się także arboretum, zabudowa gospodarcza, wytwórnia świec.

Pałac prawosławnych metropolitów Bukowiny i Dalmacji jest reprezentatywnym przykładem architektury dojrzałego historyzmu, zbudowanym z nawiązaniem do tradycji bizantyńskich. W końcu XIX w. taki styl rozumiany był jako najbardziej odpowiedni dla podkreślenia znaczenia prawosławnego metropolity autonomicznej i wielonarodowej Bukowiny, i potęgi patronującego jemu Imperium Austro-Węgierskiego. Specjaliści odnajdują w architekturze tej rezydencji wpływy gotyku (zwłaszcza w dekorze), wczesnorenesansowej architektury florenckiej i weneckiej.

Szczególną uwagę przyciągają ceglane elewacje gmachów dzisiejszego uniwersytetu, uwieńczone wielobarwnymi dachami ze wzorami układanymi z barwnie szkliwionych dachówek. Wnętrza dawnego pałacu prawosławnych metropolitów Bukowiny i Dalmacji, niestety, przetrwały w niewielkim zakresie. Częściowo zrekonstruowane są najbardziej reprezentacyjne sale – Marmurowa (Synodalna) i Czerwona, a także wnętrze cerkwi domowej metropolitów. Do dziś zachowały się oryginalne wnętrza cerkwi seminaryjnej, udekorowanej w nawiązaniu do ludowych motywów mołdawskich i z okazałym ikonostasem, otrzymanym w prezencie z Wiednia.

Dziś w byłym pałacu prawosławnych metropolitów Bukowiny i Dalmacji, mieści się rektorat oraz część wydziałów Narodowego Uniwersytetu im. Jurija Fedkowicza w Czerniowcach. Uniwersytet w Czerniowcach należy do najstarszych i nieprzerwanie działających na Ukrainie – powstał on bowiem w 1875 r. na mocy dekretu austro-węgierskiego cesarza Franciszka Józefa I. Czerniowce były wtedy stolicą posiadającą prawa autonomii prowincji Bukowina.

Na początku uniwersytet składał się z trzech wydziałów: grekokatolickiego teologicznego, prawniczego i filozoficznego. Inicjatorem utworzenia uniwersytetu oraz pierwszym jego rektorem był poseł do parlamentu austro-węgierskiego, profesor prawa Konstanty Tomaszczuk. Głównym argumentem na rzecz otwarcia uniwersytetu dla władz wiedeńskich stało się to, iż Uniwersytet Lwowski z czasem coraz bardziej się polonizował, a w Czerniowickim uniwersytecie językiem wykładowym został niemiecki. Przy tym, zajęcia na nowo otwartej uczelni, prowadzone były również w językach rumuńskim i ukraińskim. Uniwersytet w Czerniowcach odegrał znaczną rolę w odrodzeniu ukraińskiej kultury i narodowej tożsamości. Po I wojnie światowej, większość dawnych profesorów opuściła Czerniowce, a uniwersytet w latach 1918-1940 funkcjonował jako uczelnia wyższa Królestwa Rumunii. Od 1940 r., po przyłączeniu części Bukowiny do Ukrainy, uniwersytet w Czerniowcach stał się renomowaną uczelnią z ukraińskim językiem wykładowym.

Natalija KATRENCIKOVA