Oświatowa działalność Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia NMP w Maciejowie (Łukowie): Seminarium Nauczycielskie
Artykuły
  • Register

maciejow azag

W 1921 r. w klasztorze w Maciejowie rozpoczęło działalność Seminarium Nauczycielskie przygotowujące kadrę pedagogiczną dla Wołynia.


Do Seminarium Nauczycielskiego przyjmowano tylko dziewczęta polskiej narodowości w dobrym stanie zdrowia. Nauka trwała 5 lat, a czesne wynosiło 100 złotych miesięcznie. Egzaminy do Seminarium odbywały się w czerwcu. Przez dwanaście lat na czele tej placówki stała siostra Tymotea.


Uczennice Seminarium miały wolne w Święta Bożego Narodzenia oraz w ciągu dwóch miesięcy wakacji. Chętne mogły także zapłacić 150 złotych za wczasy w Zakopanem. Opuszczać klasztor można było wyłącznie za zgodą opiekunki roku lub w jej towarzystwie. Dziewczęta uczyły się sześć dni w tygodniu, niedziela była wolna. Wiosną jeździły nad jezioro Somin na wyprawy naukowe w celu zapoznania się z życiem raka rzecznego. Wybierały się również do wsi Adamówka, gdzie znajdowała się Szkoła Rolnicza. Wożono je też do Zaczernecza.

 

maciejow a1

maciejow a2

Klasztor w Maciejowie. Widokówka

 


Jednym z przedmiotów szkolnych, którego uczyły się przyszłe nauczycielki, było przysposobienie wojskowe. W tym celu jeździły do koszar na Górce koło Kowla, gdzie m.in. uczyły się korzystać z masek przeciwgazowych. Na wiosnę zaczynało tętnić życiem szkolne boisko: dziewczyny przygotowywały się do rywalizacji w bieganiu, rzucie piłeczką oraz dyskiem. Każda uczennica powinna była umieć jeździć na łyżwach, grać w siatkówkę i koszykówkę. W zimie fosa wokół pałacu zamieniała się w lodowisko. Seminarzystkom wolno było jeździć na łyżwach przez godzinę dziennie, dlatego najbardziej pomysłowe z nich zapoczątkowały romantyczne jazdy na łyżwach przy blasku księżyca!


Dużą popularnością wśród seminarzystek cieszyły się wyjazdy na obozy. Dziesięć osób z czwartego roku wzięło udział w trzydniowym obozie «Śladami Legionów»: z Maciejowa pociągiem dotarły do Kowla, a z Kowla do Maniewicz, następnie do Okońska, gdzie udały się do słynnego jeziora i źródła. W trzecim dniu wyprawy wyruszyły na Polską Górę koło Kostiuchnówki, w lesie oddały hołd polskim legionistom, którzy zginęli tu w okresie I wojny światowej. Trzydniowy biwak odbył się także we wsi Horodylec. Poza tym dla seminarzystek organizowano wycieczki do Równego na jarmark wołyński, do Lwowa, Krzemieńca czy Warszawy. Często jeździły również do Kowla m.in. w celu odwiedzin Szkoły Handlowej lub oględzin lekarskich. Pewnego razu obejrzały sztukę Stanisława Wyspiańskiego «Wesele» wystawioną w gimnazjum w Kowlu.


Do Seminarium w Maciejowie przyjeżdżał z wizytą mnich Józef Dragan pochodzący z Białej nad Horyniem, który spędził 40 lat na zesłaniu syberyjskim. Działalność Seminarium i szkoły powszechnej przy klasztorze oraz miejskiej szkoły kontrolował wizytator Sokorski.


Placówka współpracowała z miejscową szkołą męską: seminarzystki obserwowały lekcje, a następnie je omawiały. Na przykład uczennice czwartego i piątego roku hospitowały lekcję historii prowadzoną przez panią Pryjmową oraz lekcję przyrody, którą prowadziła nauczycielka Paucerówna. Dziewczyny zachwycały się estetycznym wyglądem klas i wzorowym porządkiem w szkole.


W klasztorze zorganizowano bogatą bibliotekę literatury pięknej i specjalistycznej oraz periodyków. W Seminarium wydawano także czasopismo pt. «Wspólna Myśl». Jeden egzemplarz kosztował 35 groszy, prenumerata – od 40 do 80 groszy. Numer liczący około dziesięciu stron ukazywał się dwudziestego dnia miesiąca. Redaktorem tego pisma przez kilka lat była Eugenia Piotrowska.


Na łamach czasopisma ukazywała się kronika codziennego życia Seminarium: relacje z wyjazdów, wycieczek, zabaw karnawałowych, wieczorków. Publikowano także wiersze, humoreski, logogryfy, krzyżówki, opowiadania, informacje o ślubie czy zaręczynach absolwentek Seminarium. Na przykład Janka Drogoszewska, nauczycielka w Kulczynie w powiecie turzyskim województwa wołyńskiego, nadesłała taki list do redakcji: «Ja nadal pracuję na Wołyniu, uczę zamorusane, kochane rusinięta i doprowadzam je do możliwego porządku. Dobrze mi praca idzie, jestem już od roku po kwalifice. Mam ładną szkołę i mieszkanie. Mieszkam z mamusią».

 

maciejow a4

Absolwentki Seminarium Nauczycielskiego. 1934 r.

 


Była w klasztorze także własna drukarnia, gdzie na specjalistycznym sprzęcie uczennice Seminarium drukowały czasopismo oraz kartki z widokiem pałacu (po zamknięciu Seminarium zajmowały się tym uczennice Gimnazjum). Na rewersie tych widokówek można było napisać krótką wiadomość i wysłać je pocztą. Kartki można było nabyć za 10 groszy lub «zamiast gotówki należność można uiszczać w znaczkach pocztowych», jak czytamy w czasopiśmie wydawanym w Seminarium. W wielu domach w Łukowie do dziś zachowały się takie pamiątki.


Ponieważ Seminarium mieściło się w tym samym budynku, co szkoła, przyszłym nauczycielkom łatwiej było organizować tzw. tygodnie pedagogiczne. Uczennice ze starszych kursów prowadziły otwarte lekcje oraz przygotowywały z uczniami przedstawienia. Szyły także różne kostiumy dla dzieci. Jeżeli tydzień pedagogiczny przypadał na zimę, to na jego zakończenie urządzano zabawę karnawałową. W taki wieczór cztery największe klasy zamieniały się w sale taneczne. Uczennice same robiły kanapki, piekły ciastka i pączki, a wieczorem siostry zakonne organizowały dla nich kulig. Podczas zabawy, przy dźwiękach walca «Nad pięknym modrym Dunajem» krążyły pary przystrojone serpentynami. Partnerami były dziewczęta przebrane za chłopców. Wszyscy częstowali się słodyczami i lemoniadą. Za wejście na zabawę trzeba było zapłacić.


Interesująco mijały także godziny słuchania audycji radiowych. Trzeba było siedzieć w klasie, czytać książkę i jednocześnie słuchać radia. Kiedy brzmiały dźwięki tanga czy walca, dziewczęta odrzucały książki i zaczynały tańczyć. Seminarzystki były bardzo dumne z tego, że jako pierwsze dowiedziały się o zwycięstwie polskich lotników w zawodach właśnie dzięki radiu.


W 1923 r. w Seminarium otwarto kurs kroju i szycia. Przyszłe nauczycielki bezpłatnie szyły sukienki biednym uczennicom oraz elementy ubrań dla księży. Ks. Iwanicki z Boremla przysłał im nawet podziękowanie za pomoc kościołowi. Uczennice Seminarium opiekowały się dziećmi z sierocińca, a chłopczykowi o imieniu Bronek, mieszkającemu w Maciejowe z matką przykutą do łóżka, dziewczyny kupiły w sklepie buty. W Seminarium działała kasa pomocy, wysokość składek wynosiła 50 groszy miesięcznie.


Do obowiązków seminarzystek należała organizacja Świąt Bożego Narodzenia. Choinka była ozdabiana ciastkami i orzechami zawiniętymi w srebrzysty papier. Przeorysza klasztoru zapalała świece na choince i otwierała obchody Świąt. Wszyscy zachwycali się ukraińskimi i polskimi kolędami w wykonaniu dzieci. Wzruszało ich także to, co dzieci robiły z prezentami i znajdującymi się w nich łakociami: ktoś oddawał mamie, ktoś chował, żeby zanieść do domu, a niektóre od razu je zjadały.


W Seminarium Nauczycielskim działały różne kółka: «Kółko Wołyńskie», «Sodalicja Nauczycielek» i «Sodalicja Uczennic Maciejowskich». W 1924 r. powstała «Sodalicja Mariańska», której pierwszym moderatorem był ks. Gustaw Jełowicki, a następnie nauczycielka Eugenia Piotrowska. Sodalicje opiekowały się biednymi dziećmi ze szkoły, organizowały dla nich majówki, prezenty na gwiazdkę oraz udzielały im wsparcia materialnego. W 1934 r. na czele «Sodalicji Mariańskiej» stał ks. Stanisław Kobyłecki.


Po ukończeniu roku szkolnego seminarzystki zdawały ustne i pisemne egzaminy, a także egzamin ze śpiewu, uważany za najtrudniejszy. Wśród zadań egzaminacyjnych były takie: «Humanizm w twórczości Konopnickiej i Żeromskiego», «Wyjaśnij znaczenie wyrażenia «Dziecko nie jest naczyniem, które należy napełnić, lecz ogniem, który trzeba rozniecić», «Czym według ciebie jest praca społecznie użyteczna na wsi?», «Ludowe zwyczaje Wołynia», «Samorząd w szkole jako sposób na kształtowanie postawy obywatelskiej», «Kulturowa rola wołyńskiego teatru», «Szkolne towarzystwa jako czynnik przygotowania do życia w społeczeństwie», «Zaniedbane dzieci w twórczości Bolesława Prusa i Iwana Franki», «Postać matki w twórczości Szewczenki». Po egzaminach siostry urządzały uczennicom świąteczny obiad, w trakcie którego częstowano smacznymi potrawami, wygłaszano toasty, a nawet pito wino z prawdziwych kielichów! Na torcie by napis: «Udana matura w Maciejowie!». A wieczorem – tańce pod dźwięki patefonu.


W 1932 r. było oczywiste, że na Wołyniu jest wystarczająco dużo nauczycieli, dlatego wstrzymano nabór na pierwszy rok. Seminarium istniało do 1936 r. W ciągu 16 lat jego absolwentkami zostały 162 nauczycielki. Pracowały one w szkołach w różnych powiatach, były nawet dyrektorkami. Na przykład w 1934 r. J. Gołębiewska została skierowana do Włodzimierza, Zofia Górzyńska i Wira Pikułska – do Lubomla, Z. Kossarek i Halina Krzysztofowicz – do Kostopola, Olga Gogoluk i Julia Romańska – do Sarn, Irena Mroczkowska – do Jagodzina, Zofia Szarkiewicz – do Turzyska, Natalia Kwiecińska – do Hołób, Aniela Komko – do Ołyki.

 

maciejow a3

Jednodniówka z okazji zamknięcia Seminarium Nauczycielskiego w Maciejowie

 


W dniach 26–27 czerwca 1936 r. w klasztorze odbył się zjazd z okazji zamknięcia Seminarium. Do Maciejowa przybyły siostra Marta, ks. Jełowicki, ks. Kobyłecki i absolwentki. Telegramy z tej okazji przysłali bp Adolf Szelążek z Łucka, siostra Tymotea ze Lwowa i wizytator Stanisław Kempf. Przez dwa dni trwały rekolekcje, spotkania sodalicyjne, odbyła się uroczysta akademia i pożegnanie sztandaru. Ukazała się także gazeta «Jednodniówka», poświęcona temu wydarzeniu. Po zamknięciu Seminarium, w latach 1937–1938 siostry niepokalanki czyniły starania o założenie trzyletniego liceum pedagogicznego, ale nie uzyskały na to zgody. Dostały natomiast pozwolenie na utworzenie liceum dla wychowawczyń przedszkolnych, które miało rozpocząć swoją działalność w 1940 r.


Zoja SZEWCZUK

 

CZYTAJ TAKŻE:

KONKURS «MIĘDZYWOJENNY WOŁYŃ»: ZNAMY NAZWISKA ZWYCIĘZCÓW

OŚWIATOWA DZIAŁALNOŚĆ ZGROMADZENIA SIÓSTR NIEPOKALANEGO POCZĘCIA NMP W MACIEJOWIE (ŁUKOWIE): SZKOŁA

 

FB

Biblioteka MW

Jency wrzesnia 1939 foto 240 2

dzien

Informacja

logoGranica

 

 

Konkursy, festiwale, wydarzenia

gaude2017

 

Partnerzy

 

LOGO MonitorInfo mini

 

PastedGraphic-1 

 

VolynMedia

 

cz

 

tittle

Reklama

 

po polsku po polsce 1

 

SC Corporate Services Sp 1