Artykuły
  • Register

Fotozyttia Kremenec sheybal Legenda o Gorze Bonie

Głównym ośrodkiem rozwoju sztuki fotograficznej na Wołyniu w okresie międzywojennym był Krzemieniec, a dokładniej Liceum Krzemienieckie.

 

W 1929 r. w Krzemieńcu po raz pierwszy zorganizowano ogólnopolską wystawę fotograficzną, która dzięki pomocy ojca polskiej fotografii Jana Bułhaka i słynnego lwowskiego fotografa Jana Neumana stała na wysokim poziomie. Uczestniczyli w niej najwybitniejsi twórcy polskiej fotografii. Wystawa ta przyczyniła się do rozwoju ruchu fotograficznego w krzemienieckim środowisku.


Spośród wybitnych fotografików związanych z Krzemieńcem warto wspomnieć Stanisława Sheybala. Urodził się on w Samborze w 1891 r., studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, a następnie w Pradze, gdzie pracował również w zakładzie fotograficznym Neumana. Podczas I wojny światowej służył w armii austro-węgierskiej, gdzie zajmował się także fotografią.

Fotozyttia Kremenec 201 Kościół w Krzemieńcu. Zdjęcie Stanisława Sheybala

 


W 1927 r. Stanisław Sheybal przeniósł się do Krzemieńca, a w 1928 stworzył pracownię fotograficzną dla uczniów Liceum Krzemienieckiego. Było to jedno z wielu kółek, które uczniowie mogli wybrać zgodnie ze swoimi upodobaniami. W szkole działała pracownia stolarska, krawiecka, radiotechniczna, obróbki metali i gospodarstwa domowego. Pracownia fotograficzna miała zupełnie inny charakter. Obok wychowania praktyczno-technicznego jej głównym celem było wychowanie artystyczne i estetyczne. Pracownia otrzymała obszerny lokal wyposażony w niezbędny sprzęt i urządzenia, gdzie pod kierunkiem doświadczonego nauczyciela kształciło się kilkudziesięciu uczniów. Wielu z nich, jak wspominał Stanisław Sheybal («Wspomnienia. 1891–1970». Kraków–Wrocław, 1984), osiągnęło poziom zezwalający na wysyłanie ich prac na wystawy krajowe i zagraniczne. W kilku klasach wprowadzono lekcje fotografii jako przedmiot obowiązkowy. I wtedy liczba uczniów korzystających z pracowni znacznie wzrosła.

Fotozyttia Kremenec003 Zajęcia w Liceum Krzemienieckim. Zdjęcie pracowni fotograficznej Liceum Krzemienieckiego

 

Fotozyttia Kremenec004 Na lekcji wychowania fizycznego w Liceum Krzemienieckim. Zdjęcie pracowni fotograficznej Liceum Krzemienieckiego

 


W celu poszerzenia i pogłębienia działalności pedagogicznej w dziedzinie fotografii w Liceum Krzemienieckim opracowano projekt szkoły fotografii artystycznej, przeznaczony dla utalentowanej młodzieży. Koncepcja organizacyjna szkoły Sheybala przewidywała szeroki zakres przedmiotów plastycznych, odpowiadała idei wychowania przez sztukę, a głównie przez fotografię. Niestety, z powodów biurokratycznych w kierownictwie oświaty, ten projekt nie został zrealizowany.


Stanisław Sheybal wspominał, że działalność pracowni fotograficznej uczniów Liceum Krzemienieckiego i osiągnięcia jej uczestników wzbudziły żywe zainteresowanie społeczeństwa krzemienieckiego i turystów, którzy chętnie kupowali ich fotografie. Niektórym, zwłaszcza tym niezamożnym, przynosiło to znaczne dochody. Wielu wychowanków pracowni stało się później profesjonalnymi fotografami.

Fotozyttia Kremenec001 Budynek w Krzemieńcu. Zdjęcie pracowni fotograficznej Liceum Krzemienieckiego

 

Fotozyttia Kremenec005Wiejska uliczka na Wołyniu. Zdjęcie pracowni fotograficznej Liceum Krzemienieckiego

 

Fotozyttia Kremenec010 planerSzybowiec Wołyńskiej Szkoły Szybowcowej w Krzemieńcu. Zdjęcie pracowni fotograficznej Liceum Krzemienieckiego

 

Fotozyttia Kremenec 202Krzemieniec. Stary dom mieszczański. Kartka pocztowa ze zdjęciem zrobionym w pracowni fotograficznej Liceum Krzemienieckiego

 


Jedną z najpopularniejszych fotografii Stanisława Sheybala w tamtym czasie była wykonana przez niego w latach trzydziestych «Legenda o Górze Bonie» pokazująca lecącą na miotle czarownicę. Zdjęcie cieszyło się wielkim powodzeniem i było prezentowane w różnych krajach, m.in. w USA i w Japonii. W rolę czarownicy wcielił się jeden z uczniów szkolnej pracowni fotograficznej, który na potrzeby fotografii założył szlafrok swojej matki.

Fotozyttia Kremenec sheybal Legenda o Gorze Bonie«Legenda o Górze Bonie». Pocztówka. Lata 30. XX wieku. Zdjęcie Stanisława Sheybala

 


Stanisław Sheybal był pomysłodawcą założenia w 1930 r. Towarzystwa Fotograficznego w Krzemieńcu. Początkowo liczyło ono 25 członków, a po jakimś czasie 40. Należeli do niego przeważnie nauczyciele Liceum Krzemienieckiego, jak również amatorzy reprezentujący różne sfery społeczne. Towarzystwo mieściło się w lokalu licealnej pracowni fotograficznej i ściśle z nią współpracowało. Oprócz doskonalenia członków Towarzystwa w zakresie fotografii artystycznej, popularyzowało ono sztukę fotograficzną wśród miejscowych mieszkańców. Pomagały w tym w znacznym stopniu publikacje, które ukazywały się w miesięczniku «Życie Krzemienieckie». Stanisław Sheybal był współtwórcą i redaktorem tego czasopisma, założonego w 1931 r. Ukazywało się ono najpierw co miesiąc, następnie co dwa miesiące.


W związku z rozwojem ruchu fotograficznego w Krzemieńcu Stanisław Sheybal w 1937 r. zaprosił do współpracy ucznia Jana Bułhaka – Henryka Hermanowicza (ur. 20 października 1912 r. w Wilnie, zm. 31 maja 1992 r. w Krakowie). Hermanowicz był wówczas początkującym, ale bardzo utalentowanym fotografikiem. Do Krzemieńca został zaproszony jako instruktor młodzieży. Po jego przybyciu ruch fotograficzny w mieście rozwijał się jeszcze bardziej intensywnie. Sheybal wspominał Hermanowicza jako utalentowanego fotografa o niezwykłej wrażliwości i pomysłowości oraz niezłych zdolnościach organizacyjnych. Wielki rozwój Towarzystwa Fotograficznego pod koniec lat trzydziestych był zasługą Henryka Hermanowicza. Należy tu również dodać, że wraz z Ludwikiem Gronowskim i Stanisławem Sheybalem, był jednym z trzech najwybitniejszych artystów fotografików, których twórczość była związana z Wołyniem.

Fotozyttia Kremenec002Stary domek w Krzemieńcu. Zdjęcie Henryka Hermanowicza

 

Fotozyttia Kremenec006Cerkiew na Wołyniu. Zdjęcie Henryka Hermanowicza

 

Fotozyttia Kremenec007Drewniany kościół na Wołyniu. Zdjęcie Henryka Hermanowicza

 

Fotozyttia Kremenec008Cerkiew Objawienia Pańskiego w Ostrogu. Zdjęcie Henryka Hermanowicza


Spośród najbardziej aktywnych członków Towarzystwa Fotograficznego w Krzemieńcu na uwagę zasługuje, wspomniany wyżej, znany i wybitny fotograf Ludwik Gronowski, który od 1933 r. pracował w Liceum Krzemienieckim jako nauczyciel kreśleń geometrycznych i algebry. To dzięki jego inicjatywie w 1933 r. powstała w Krzemieńcu Wołyńska Szkoła Szybowcowa, w której uczyła się m.in. Jadwiga Piłsudska, córka Józefa Piłsudskiego. Niestety większość fotografii Ludwika Gronowskiego i Stanisława Sheybala zaginęła w czasie II wojny światowej.


W okresie powojennym ruch fotograficzny w Krzemieńcu nie zanikł, o czym świadczyć może zorganizowana w tym mieście w 1969 r. wystawa fotografii artystycznej «Malowniczy Krzemieniec». Zostały na niej zaprezentowane zarówno prace ukraińskich fotografów, mieszkańców Krzemieńca, jak i krzemienieckich fotografików z okresu międzywojennego – Henryka Hermanowicza i Stanisława Sheybala.

 

Wiktor LITEWCZUK

 

CZYTAJ TAKŻE:

WOŁYŃ NA POCZTÓWKACH POLSKIEGO TOWARZYSTWA KRAJOZNAWCZEGO

POCZTÓWKI WOŁYŃSKIEGO TOWARZYSTWA KRAJOZNAWCZEGO W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM

JAN BUŁHAK – OJCIEC POLSKIEJ FOTOGRAFII

FB

Biblioteka MW

Jency wrzesnia 1939 foto 240 2

dzien

Informacja

logoGranica

 

 

Konkursy, festiwale, wydarzenia

gaude2017

 

Partnerzy

 

LOGO MonitorInfo mini

 

PastedGraphic-1 

 

VolynMedia

 

cz

 

tittle

Reklama

 

po polsku po polsce 1

 

SC Corporate Services Sp 1