Artykuły
  • Register

W zbiorach Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego znajdują się pocztówki z lat 20–30. XX wieku z widokami Łucka. Te małe kartki nie są tylko zwykłymi ilustracjami, lecz świadectwem architektonicznego wyglądu Łucka. Dzięki nim można cofnąć się w czasie i powędrować ulicami międzywojennego Łucka.

Zamek Lubarta (nr 1–4) jest jednym z największych, najstarszych i najlepiej zachowanych zamków na Ukrainie. Ten zabytek o randze narodowej jest jednocześnie obiektem centralnym Rezerwatu Historyczno-Kulturowego «Stary Łuck» i najstarszą budowlą w mieście. W latach 30. XX wieku przeprowadzono w nim prace renowacyjne: wzmocniony został fundament wieży Władyczej i wykonano słupy żelbetonowe w wieży Wjazdowej. W tym samym czasie odbywały się prace archeologiczne. Odkopano wówczas część piwnic na dworze gospodarczym i rozpoczęto odsłanianie fundamentów cerkwi Jana Ewangelisty. Znaleziono przy tym sporo starożytnych monet, fajek, kafli ornamentowych i glazurowanych dachówek. Na wewnętrznym dziedzińcu zamku pod ścianą, otoczony starymi drzewami, za drewnianym ogrodzeniem znajdował się krzyż ustanowiony ku czci księcia Lubarta (nr 5), a także zabytek z epoki klasycyzmu, czyli budynek z kolumnami (obecnie Muzeum Drukarstwa Łuckiego Państwowego Rezerwatu Historyczno-Kulturowego).

W pobliżu zamku znajdują się świątynie starówki, m.in. katedra Świętych Apostołów Piotra i Pawła – zabytek architektury klasycystycznej z XVIII wieku o randze narodowej (nr 6 i 7), Wielka Synagoga albo Mały Zamek – stara budowla renesansowa z wieżą obronną, zabytek z XVII wieku o randze narodowej (nr 8 i 9), kościół Luterański (obecnie – Baptystów) – zabytek architektury neogotyckiej z początku XX wieku (nr 10).

Przy ul. Dominikańskiej, obecnie – Daniela Halickiego, znajduje się cerkiew Bracka p.w. Podwyższenia Krzyża (nr 11). W latach 30. przeprowadzono w niej prace renowacyjne pod kierunkiem architekta Serhija Tymoszenki. Zmieniono wówczas kontury kopuły, kopuł mniejszych i elewacji zachodniej (do pożaru w 1803 r. była to wielka cerkiew bratczyków łuckich). Jest to zabytek z XVII wieku o randze narodowej, który wespół z budynkami klasztornymi należy do zespołu historyczno-architektonicznego Łuckiego Bractwa Świętego Krzyża.

Innym ciekawym zabytkiem, niestety niezachowanym, był most Bazyliański, na którego parapecie w roku 1926 zostały umieszczone popiersia działaczy kultury polskiej: Józefa Kraszewskiego, Tadeusza Czackiego, Juliusza Słowackiego i Henryka Sienkiewicza (spod dłuta Apolinarego Głowińskiego, rzeźbiarza z Warszawy).

Na początku XX wieku Łuck liczył tylko półtora tysiąca domów (w tym 389 kamienic). W okolicach zamku zachowało się kilka budynków szlacheckich, pochodzących przeważnie z końca XVIII – początku XIX wieku (nr 12), a wzdłuż ulic ciągnęły się rzędy sklepików i kamienic zamieszkanych w większości przez rodziny żydowskie. Były to ul. Jagiellońska (obecnie – Łesi Ukrainki, nr 13 i 14), która łączy starówkę z centrum miasta, oraz ul. Marszałka Piłsudskiego (obecnie – Wynnyczenki, nr 15). Przy ul. Jagiellońskiej znajdowała się niewielka XIX-wieczna kaplica (nr 16) zburzona w 1961 r.

W centrum miasta znajduje się jeszcze jeden zabytek o randze narodowej – majestatyczna świątynia barokowa z XVIII wieku, katedra Świętej Trójcy (na widokówkach nr 17 i 18 można zobaczyć jej wnętrze oraz bramę centralną). Należy ona do kompleksu klasztorno-kościelnego Bernardynów. Na początku lat 20. XX wieku, kiedy Wołyń należał do II Rzeczypospolitej Polskiej, w części jego pomieszczeń urzędowała administracja województwa wołyńskiego (nr 19 i 20). Naprzeciwko katedry znajdowało się wejście do parku miejskiego, niewielkiego, przytulnego i bardzo pięknego miejsca rekreacyjnego dla mieszkańców miasta (nr 21 i 22). Rosły w nim rzadkie gatunki drzew, wytyczono szerokie aleje, chodniki, zasadzono kwietniki oraz umieszczono ławeczki. W dni wolne i święta grała w nim orkiestra dęta. Plac rozpościerający się między ogrodzeniem katedry a parkiem miejskim do roku 1939 nosił imię Gabriela Narutowicza (nr 23) – pierwszego Prezydenta Rzeczypospolitej.

W 1928 r. zbudowany został Bank Rolny (nr 24) w stylu klasycyzmu akademickiego według projektu architekta Mariana Lalewicza. W czasach radzieckich mieścił się w nim Dom Oficerów. W jednym z budynków obecnego Urzędu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy w latach 30. ubiegłego wieku znajdowała się «Polska Macierz Szkolna». W gmachu zaś Okręgowego Urzędu Ziemskiego znajduje się dzisiaj Wołyńskie Muzeum Krajoznawcze (nr 25).

Przy ul. Głuszec (obecnie – Kowelska) Towarzystwo Wioślarskie miało swoją przystań (nr 26) oraz kilka budynków administracyjnych i magazyn sprzętu wioślarskiego. Odbywały się tam periodycznie zawody wioślarskie i spływy. Za największym łuckim mostem Kraśnieńskim biegła ulica Tadeusza Kościuszki (nr 27, obecnie – Kowelska), która już w latach 30. miała bardzo nowoczesny wygląd. Znajdował się przy niej Miejski Urząd Łączności, a także koszary policyjne i hotel «Warszawski», działały młyny, fabryki, warsztaty, magazyny, restauracje i rozmaite sklepy. Na placu handlowym odbywały się jarmarki. Na ulicach zaś można było spotkać dorożkarzy, handlarzy, powroźników, a także żebraków (nr 28).

W tym czasie Łuck rozbudowuje się, pojawiają się nowe budynki – publiczne i prywatne, duże i małe, często już nieprowincjonalne, które uwspółcześniają wygląd miasta. Zawiera ono jednak sporo zabytków i pozostałości dawnej architektury świadczących o jego wspaniałej przeszłości, przebogatej historii oraz o życiu, które tutaj tętniło.

Iłona NESTORUK,
Starszy pracownik naukowy Działu Zasobów Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego

CZYTAJ TAKŻE:

LITOGRAFIE NAPOLEONA ORDY

WOŁYŃ W OBIEKTYWIE JANA BUŁHAKA

HAWRYŁO OSTAPENKO – KREŚLARZ, MUZEALNIK, NAUCZYCIEL

NAPOLEON ORDA – UCZESTNIK POWSTANIA 1830-1831

1.jpg
2.jpg
3.jpg
4.jpg
5.jpg
6.jpg
7.jpg
8.jpg
9.jpg
10.jpg
11.jpg
12.jpg
13.jpg
14.jpg
15.jpg
16.jpg
17.jpg
18.jpg
19.jpg
20.jpg
21.jpg
22.jpg
23.jpg
24.jpg
25.jpg
26.jpg
27.jpg
28

FB

Biblioteka MW

Jency wrzesnia 1939 foto 240 2

dzien

Informacja

logoGranica

 

 

Konkursy, festiwale, wydarzenia

gaude2017

 

Partnerzy

 

LOGO MonitorInfo mini

 

PastedGraphic-1 

 

VolynMedia

 

cz

 

tittle

Reklama

 

po polsku po polsce 1

 

SC Corporate Services Sp 1